Националната мрежа против насилство врз жените и семејно насилство бара итна, темелна и независна истрага за трагедијата што се случи на 2 март во скопската населба Тафталиџе, каде животот го загубија триесет и едногодишна мајка и нејзината шестгодишна ќерка.
Според сведоштвата на најблиското семејство, мајката подолг период била жртва на семејно насилство кое било пријавувано во надлежните институции. Доколку се потврди дека институциите имале сознанија, а не презеле соодветни мерки за заштита, бараме со име и презиме да се утврди одговорност кај сите службени лица – од Министерството за внатрешни работи, центрите за социјална работа, јавното обвинителство и сите други надлежни институции.
- Оваа трагедија не е изолиран случај. Само во 2026 година веќе се изгубени четири животи како последица на родово базирано и семејно насилство. Според податоците на Еуростат за 2023 година, Северна Македонија е меѓу земјите со највисока стапка на фемициди во Европа што е алармантен показател дека системот за заштита не функционира ефикасно.
Пред само еден месец предупредивме дека новата година започна со загрижувачки пораст на случаи на семејно и сексуално насилство врз жени и деца.
Ова што го гледаме не се изолирани инциденти ова е образец. Образец на недоволна превенција, задоцнети институционални реакции, слаба проценка на ризик и недоволна заштита на жртвите.. Наместо системот да обезбедува навремена заштита, третман и санкционирање на сторителите, сведочиме на пропусти што ја одржуваат и продлабочуваат културата на неказнивост.
Законите постојат, но нивната примена е недоследна и недоволна.
Поради тоа жртвите остануваат без соодветна поддршка и заштита, додека насилниците продолжуваат неказнето да ги загрозуваат нивните животи, стои во реакцијата од Националната мрежа против насилство врз жените и семејно насилство.
Националната мрежа против насилство врз жените и семејно насилство бара:
- Целосна и транспарентна истрага за постапувањето на сите институции во случајот во Тафталиџе, вклучително и проверка дали постоеле пријави/сознанија и какви мерки биле (или не биле) преземени;
- Суспензија на сите службени лица вклучени во постапување, се до завршување на истрагата
- Утврдување индивидуална одговорност за секое службено лице кое не постапило согласно законските обврски;
- Соодветни санкции, вклучително и кривична одговорност и затворски казни за службени лица од МВР, центрите за социјална работа, јавното обвинителство и сите други надлежни институции каде што ќе се утврди дека морале, а не презеле мерки за заштита и/или дека пропустот придонел за фатален исход;
- Најстроги казни за сторителот на насилство;
- Итна ревизија на проценките на ризик и механизмите за заштита на жртвите на семејно насилство, како и на практиките за форензичко постапување и истраги во случаи на сомнителна смрт.
Животот на жените и децата не смее да зависи од тоа дали системот ќе ја препознае опасноста дури откако трагедијата веќе се случила.
Едно лице задржано во полициска станица по трагичниот настан во Карпош
Национална мрежа против насилство врз жените и семејното насилство ги обединува следниве организации:
- Асоцијација за здравствена едукација и истражување – ХЕРА
- Хелсиншки комитет за човекови права на Р. Македонија
- Здружение за еднакви можности „Семпер“ – Битола
- Асоцијација за унапредување на статусот на жената во Македонија „Женска акција“ –
Радовиш - Младински центар за еднакви можности
- Здружение на граѓани „СУМНАЛ“
- Организација на жени на град Скопје – ОЖС
- Организација на жени на општина Свети Николе
- Кризен центар „Надеж“
- Организација на жени Tурчинки во Македонија – ДЕРЈА
- Женска граѓанска иницијатива – АНТИКО
- Женска граѓанска иницијатива „Клеа“ – Битола
- Здружение за родова еднаквост ВИЗИЈА – Кавадарци
- Комора на психолози на Република Македонија
- Ромска асоцијација за жени и млади „Лулуди”
- Организација на жени на општина Велес
- ТАКТ – Здружение за унапредување на меѓусебна доверба
- Здружение на психолози, психотерапевти и советувачи „Кортекс“ – Тетово
- Хуманитарно здружение „Мајка“ – Куманово
- Македонско здружение на млади правници
- Здружение на медицински сестри, техничари и акушерки на Македонија (ЗМСТАМ)
- Здружение за правна едукација и транспарентност Станица ПЕТ Прилеп
- Здружение Иницијатива за правата на жените од Шуто Оризари
- Здружение за развој и активизам „Аква“ – Струга