Децениски проект за трансформирање на поранешните рудници за јаглен во Германија во масивен езерски комплекс треба да биде завршен месецов – создавајќи воден пејзаж голем речиси колку италијанското езеро Комо. Откако ќе престане рударството на лигнит, рудниците со отворен коп Хамбах, Гарцвајлер и Инден ќе бидат трансформирани во големи езера. Рудниците со отворен коп Хамбах и Гарцвајлер ќе бидат исполнети со вода од Рајна. Затоа, цевководот за транспорт на вода на Рајна е клучен елемент во реставрацијата на пределите со отворен коп.
Имаме таканаречена структура за довод на Рајна. Водата од Рајна тече во пумпна станица преку три поврзувачки цевководи. Во оваа пумпна станица, водата потоа се влече со до 18 пумпи и се пренесува кон запад, кон рударската област на Рајнската област. Првиот дел од цевководот е долг околу 22 километри. Водата потоа влегува во таканаречената дистрибутивна структура. Во оваа дистрибутивна структура, водотеците се делат, при што едната гранка се упатува кон Гарцвајлер, а другата кон Хамбах. Потоа продолжува преку таканаречениот цевковод Хамбах и цевководот Гарцвајлер кон рудниците со отворен коп. Ние сме тука на крајот од цевководот Хамбах и тука започнуваме со градежни работи. Ова вклучува два челични цевководи со дијаметар од 2,2 метри, кои се поставуваат тука на вкупно растојание од 19 километри“, објаснува Карстен Вашке, раководител на проектот на RWE за „Цевководот за пренос на вода во Рајна“.
Според најавите Езерото Седлиц – последното дополнување на Лужичкиот езерски регион од 14.000 хектари – ќе биде отворено за пливање и пловење за прв пат на крајот од овој месец. Федералната агенција за животна средина, Германија има повеќе од 12.000 природни езера. Покрај тоа, постојат стотици вештачки водни површини: само 575 езера за рударство на лигнит на отворено беа регистрирани во Германија во 2003 година – а нивниот број ќе продолжи да расте во наредните децении бидејќи повеќе рудници се поплавуваат во поранешните јагленови полиња.
„Државната агенција за животна средина, исто така, разгледа и предвиде дали, според различни сценарија за климатските промени, сè уште ќе има доволно вода достапна во Рајна. И во речиси сите сценарија, има доволно вода – или дури и повеќе – во Рајна. Постои едно сценарио каде што има 10% помалку вода. Тоа би го продолжило времето на полнење за 3 до 4 години. Дали е навистина важно, во однос на самата вода во Рајна, со оглед на овие временски рокови? Извештајот за квалитетот на водата во Рајна наведува дека водата е соодветна. Нарачавме лимнолошки извештаи за развој на проектот, кои покажуваат дека езерата со чиста вода создадени овде ќе бидат со висок еколошки квалитет“, додава Вашке.
Во Германија рударите ископале повеќе од две милијарди тони лигнит – или кафеав јаглен – од длабочина од над 60 метри. Сепак експертите предупредуваат дека водата во Рајна содржи различни хемикалии како и пестициди и фармацевтски остатоци, кои според нив треба да се спречат да дојдат во контакт со подземните води или да се акумулираат во преостанати езера.
„Да, идејата за полнење на овие рударски јами со вода за да се претворат во прекрасни езерски пејзажи е, секако – да речеме само – релативно нереална во овие времиња, со оглед на тоа што тоа не може да се постигне за краток временски период. Значи, во текот на многу, многу децении, огромни количини вода од Рајна би морале да се пренасочат таму за да можат овие езера всушност да се формираат. Во меѓувреме, треба да размислиме како да управуваме со водниот баланс и водниот екосистем во регионот, кој е трајно нарушен од рударството на лигнит. А со оглед на климатските промени, се поставува и прашањето дали всушност секогаш ќе има доволно вода во Рајна за да се овозможи ова повлекување вода да продолжи толку брзо како што е замислено. Од наша перспектива, исто така е сосема јасно дека RWE мора да плати за ова повлекување вода, исто како што мораат и сите други корисници“, изјави Симоне Фон Кампен од „Бунд“.
Рударството остави огромни кратери во пејзажот, кој првпат почна да се трансформира во 1967 година. Дел од Лужичката Езерска Земја – сега најголемиот вештачки воден пејзаж во Европа – привлекува посетители во своите пристаништа, канали и кампови.
„Впрочем, зборуваме за огромни количини – до 340 милиони кубни метри годишно – што треба да се повлечат. А за нас, друго прашање е од клучно значење: прочистувањето на водата од Рајна. Според покраината Северна Рајна-Вестфалија, водата во Рајна содржи до 30.000 различни хемикалии, вклучувајќи перзистентни хемикалии како што се PFA, како и пестициди и фармацевтски остатоци, кои секако не треба да дојдат во контакт со подземните води или да се акумулираат во овие преостанати езера. Од наша перспектива, прочистувањето мора итно да се спроведе низводно за да се избегне, во принцип, создавање нови долгорочни еколошки оптоварувања. И покраинската влада мора да обезбеди таквото прочистување да биде задолжително во претстојниот процес на одобрување за испуштање на вода“, додава Фон Кампен.
Без рударство, Лужица би останала регион речиси без езера, бидејќи стариот моренски пејзаж со својот пропустлив чакал и песок не формира природно езера. Како туристичка дестинација, Лужичката езерска област се состои од 23 езера создадени по рударството од страна на човекот, со вкупна површина на водата од 14.000 хектари. Десет од нив во иднина ќе бидат поврзани со канали за рекреативно пловење – планот е да има континуирано пловна водна површина од 7.000 хектари.
Четири од 13-те планирани пловни канали се веќе завршени, а уште шест се во изградба. Компанијата за рударска администрација на Лаузиц и Централногерманската се одговорни за санација и поплавување на поранешните рудници со отворен коп – федерална компанија на која ѝ беа доделени 19 рударски области со отворен коп во Лужица на почетокот на 1990-тите и оттогаш организира нивна рекултивација.
Реорганизацијата на рударството во Лужица досега чинела околу 7 милијарди евра. Вкупните трошоци, вклучувајќи ги и рударските области во Централна Германија, се околу 13,8 милијарди евра. Создавањето на едно долгорочно безбедно езеро чини помеѓу 200 и 600 милиони евра. Проектот е финансиран 75 проценти од федералната влада и 25 проценти од соодветната федерална држава – средствата од ЕУ не се влеваат во реставрација на рударството. Проценките говорат дека веројатно ќе бидат потребни дополнителни 4,8 милијарди евра во текот на следните 25 години.
Кристина Кузмановски