Неуспешните посеви, сувата почва и пократките жетви стануваат вообичаени сцени за земјоделците ширум светот. Истражувачите велат дека тие стануваат и главна причина зошто луѓето плаќаат повеќе за храна. Нов извештај на Единицата за енергетска и климатска интелигенција открива дека храната поврзана со климата, како што се путерот, говедското месо, млекото, чоколадото и кафето, пораснала во просек за 15,6 проценти во 2024 година, во споредба со само 2,8 проценти за другите намирници. Истражувачите велат дека овие производи сочинуваат само околу 11 проценти од просечната кошничка за купување, но сега сочинуваат речиси 40 проценти од целата инфлација на цените на храната.
Кристијан Џакарини, виш аналитичар во Одделот за енергетска и климатска интелигенција, вели дека пет прехранбени производи особено драстично поскапеле во споредба со другите во кошничката. А тие пет се говедско месо, путер, млеко, кафе и чоколадо. Според него секоја од нив е слична, но различна приказна. Значи, речиси целото кафе се произведува во земји ранливи на климатски промени, а климатските промени го интензивираат временскиот ефект на Ел Нињо. А сушите поврзани со Ел Нињо во главните региони за производство на кафе, како што се Бразил и Виетнам, предизвикаа сериозен стрес на земјоделските култури и како резултат на тоа големи падови на производството.
Одгледувачите на кафе низ Латинска Америка, Африка и Азија се соочуваат со зголемување на температурите и непредвидливи врнежи од дожд кои ги уништуваат жетвите. Намалените приноси во Бразил и Виетнам, кои се два од најголемите извозници во светот, помогнаа глобалните цени да достигнат рекордно високо ниво. Џакарини вели дека какаото се соочува со сличен предизвик.
-Ако го погледнете какаото, повторно е слична приказната. Значи, речиси целото какао се одгледува во земјите со ниска отпорност во Западна Африка. А Западна Африка се соочи со еден вид ролеркостер од екстремни временски услови во последните години. Значи, имаше обилни дождови проследени со интензивна суша, проследена со влажен и топол топлотен бран. И ова предизвика ширење на болеста црни мешунки меѓу дрвјата од какао и значително влијаеше врз приносите. И како резултат на овој вид ролеркостер низ кој помина какаото, видовме дека цените на какаото се зголемија тројно за три години, вели Кристијан Џакарини, аналитичар во Одделот за енергетска и климатска интелигенција.
Во последниве години, слабите жетви во Брегот на Слоновата Коска и Гана, кои снабдуваат поголем дел од какаото во светот, нагло ги зголемија цените на чоколадото.
Производителите на млечни производи и месо исто така беа погодени. Екстремната топлина и суша влијаат врз растот на тревата, достапноста на вода и здравјето на животните, намалувајќи ги приносите на млеко и зголемувајќи ја цената на добиточната храна.
-Значи, во Велика Британија очекуваме цените да продолжат да растат. Инфлацијата на цените на храната очекуваме да продолжи да расте до крајот на годината. Всушност, Банката на Англија предвиде дека инфлацијата на цените на храната ќе се зголеми на 5,5 проценти до крајот на годината, пред да се намали следната година. Сепак, таа предупредува дека ова зависи од тоа дали ќе има понатамошни климатски шокови, во суштина. Не се работи за прогнозирање, не се работи за прогнозирање на климатски шокови. И ако има дополнителни влијанија врз производството низ целиот свет, тогаш ова несомнено ќе ги зголеми цените за домаќинствата, и во Велика Британија, но и глобално, додава тој.
Според Мајкл Кларк, пак професор по одржливост на животната средина на Универзитетот во Оксфорд, фактот дека инфлацијата на храната се случува не е изненадувачки. И фактот дека тоа се случува со поголема стапка од индексот на потрошувачки цени исто така не е изненадувачки.
-Причината зошто не мислам дека е изненадувачки е ако размислите за храната во споредба со другите економски сектори, храната е многу изложена на ризици поврзани со климата на начин на кој енергетскиот сектор не е, на начин на кој рударскиот сектор не е, на начин на кој многу други сектори не се. Значи, во суштина, ако има климатски шокови, храната ќе биде повеќе изложена, повеќе погодена од нив отколку повеќето други економски сектори, Мајкл Кларк- професор по одржливост на животната средина на Универзитетот во Оксфорд.
Истражувачите предупредуваат дека цените на храната би можеле да продолжат да растат ако глобалните температури продолжат да растат, а екстремните временски услови станат почести. Загриженоста е дека цената на климатските промени ќе продолжи да се чувствува, не само на полињата, туку и во финасиите.
К.К.