Дискусијата за проширувањето на Европската Унија добива нова динамика преку серија „нон-пејпери“ и предлози од државите членки, поттикнати од потребата за итно решавање на статусот на Украина, но и од притисокот да се покаже конкретен успех со земјите од Западен Балкан. Ова го истакна д-р Симонида Кацарска, директорка на Институтот за европска политика (ЕПИ), во емисијата „Топ Тема“.
Според Кацарска, сегашните иницијативи доаѓаат како одговор на предлогот на Европската комисија од февруари оваа година за т.н. „реверзибилно членство“. Овој модел, кој предвидуваше можност за враќање назад во процесот доколку се изгуби реформскиот замав, беше експресно одбиен од државите членки.
- „Како резултат на тоа, еврокомесарката Марта Кос ги повика државите членки сами да дадат предлози за тоа како да се продолжи со процесот на проширување,“ објаснува Кацарска, посочувајќи дека оттука произлегуваат и најновите дипломатски документи.
Како клучни моменти во тековните дебати, Кацарска ги издвојува германските предлози, но пред сè заедничкиот француско-германски „нон-пејпер“. Таа смета дека усогласувањето на позициите помеѓу Париз и Берлин е секогаш пресудно за насоката во која ќе се движи Унијата.
Паралелно со ова, земјите од Бенелукс, предводени од Холандија, поднесоа свој документ кој става силен акцент на гаранциите во пристапниот процес, со посебен фокус на владеењето на правото. Овие идеи се очекува да бидат дел од стратешката рефлексија за проширувањето на Европскиот совет закажан за октомври.
Додека Украина се третира како специфичен случај кој бара итно внимание, Европската комисија создава притисок врз државите членки да испорачаат резултати и на Западен Балкан.
- „Црна Гора веќе се движи кон затворање на преговорите. Тие имаат околу 16 затворени поглавја, а се најавуваат уште две или три за во јуни. Иако се далеку од затворање на сите 33 поглавја оваа година, напредокот е видлив,“ вели Кацарска. Таа додава дека сличен пробив се очекува и за Албанија, што дополнително ќе го зголеми притисокот врз ЕУ да го исполни ветувањето за
полноправно членство.
Според неа, следните месеци ќе бидат клучни за дефинирање на новата финансиска и стратешка рамка на Унијата, каде проширувањето повеќе не е само техничко прашање, туку геополитичка неопходност под сенката на војната во Украина.