Победникот на изборите во Унгарија, Петер Маѓар, поранешен лојален соработник на Орбан, кој водеше кампања против корупцијата и за секојдневни прашања, како што се здравствената заштита и јавниот превоз, вети дека ќе ги обнови односите на Унгарија со Европската Унија и НАТО, врски што беа нарушени под Орбан. За да ги направи тие измени во уставот, му треба двотретинско мнозинство од 133 до 199 места во унгарскиот парламент.
Иако конечните резултати сè уште не се објавени, неговата партија е на пат да освои 138 мандати. Во анализите на политичките случувања во Унгарија доминира една теза која ги обединува сите коментари. Клучот за успехот на Маѓар е во надежта што тој ја понуди, а која толку многу им недостигаше на Унгарците, надежта за промени.
„Победивме. Не мала, туку голема, многу, многу голема победа. Заедно го сменивме режимот на Орбан, заедно ја ослободивме Унгарија, ја вративме нашата татковина“, порача Петер Маѓар, победник на изборите во Унгарија.
Петар Маѓар има 45 години. Тој е адвокат и потекнува од семејство со силни политички корени. Пресвртница во неговата политичка кариера е 2024 година, кога јавно ја напушти Фидеш по скандалот поврзан со помилување на човек кој помогнал во заташкување на случај со злоставување на деца. По напуштањето на Фидеш, Маѓар се приклучи на релативно непознатата партија Тиса, која под негово водство доживеа драматичен раст.
На европските избори во 2024 година, Маѓар е избран за член на Европскиот Парламент, а партијата освои значителен процент од гласовите, што беше јасен сигнал дека Орбан добива сериозен конкурент. Европските лидери брзо му честитаа на Маѓар.
„Вчера беше исклучителна вечер. Секако, што е можно поскоро ќе почнеме да работиме со владата на темите што ги споменавте и многу повеќе за да направиме брз и задоцнет напредок во корист на унгарскиот народ. Има многу работа што треба да се направи додека Унгарија се враќа на европскиот пат. Но, мислам дека треба да ги разгледаме и лекциите научени во рамките на Европската Унија. На пример, мислам дека преминувањето кон гласање со квалификувано мнозинство во надворешната политика е важен начин да се избегнат системски блокади, како што видовме во минатото и треба да го искористиме моментумот сега, навистина, за да продолжиме напред по таа тема“, наведе Урсула Фо Дер Лајен, претседателка на Европската комисија, во честитката до Маѓар.
За германскиот канцелар Мерц, резултатите од изборите во Унгарија била „една од најдобрите вести вчера“.
„Што се однесува до Унгарија и Украина, да, работите сега ќе бидат полесни. Патем, јас лично сум многу благодарен што вчерашните избори во Унгарија доведоа до толку јасен резултат. Со двотретинско мнозинство во унгарскиот парламент. Ова покажува дека нашите демократски општества се очигледно многу поотпорни на руската пропаганда и понатамошното надворешно влијание врз ваквите избори“, изјави Фридрих Мерц, германски канцелар.
Унгарските гласачи го соборија долгогодишниот премиер Виктор Орбан по 16 години на власт, отфрлајќи ги авторитарните политики и глобалното крајно десничарско движење што тој го отелотвори во корист на проевропскиот противник во изборен резултат со глобални последици.
„Погледнете наоколу. Сите луѓе овде се многу среќни. Никогаш не сме го почувствувале ова 16 години по 2010 година. Всушност, имаше големо олеснување за целата земја. И како искупување. Значи, всушност, оваа земја бараше помош многу, многу години. Немаше никој што можеше да нè (зближи), но имаше еден човек (Маѓар) кој се залагаше за целиот народ, кој веруваше во нешто друго “, изјави унгарска државјанка.
„Владата има најголемо влијание врз една земја. Мислам дека оваа нова влада ќе промени многу работи. Се чувствувам многу среќен. Чекам 16 години да го победиме г-дин Орбан. Тој имаше нелиберален систем кој беше против нашите основи. Ние сме Европејци и сакаме да останеме во Европа. Тој беше многу, поради некои причини, многу задоволен од руските врски, руските односи, што е многу чудно, но не е за мене да судам, како да судам. Тоа е на гласањето. Гласањето ја процени (пресуди) оваа врска со руските врски“, смета унгарски државјанин.
Ова е силен удар за Орбан, близок сојузник и на американскиот претседател Доналд Трамп и на рускиот претседател Владимир Путин.
Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, изјави дека Русија го почитува изборот на Унгарците на парламентарните избори одржани во недела и очекува да одржува контакти со новото раководство на земјата.
„Унгарија го направи својот избор и ние го почитуваме тој избор. Очекуваме да ги продолжиме нашите многу прагматични контакти со новото унгарско раководство. Слушнавме изјави за подготвеност за водење дијалог, очигледно тоа ќе биде корисно и за Москва и за Будимпешта“, порача портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков.
Орбан, пак, брзо го призна поразот по она што го нарече „болен“ изборен резултат.
„Конечниот исход од изборите е јасен. Резултатот за нас е срцепарателен. Но, јасно е дека улогата на владеење не ни беше дадена. Ѝ честитав на победничката партија. Ви благодарам за целата напорна работа. Никогаш не сме работеле толку напорно и со толку многу луѓе како сега. Тоа се гледа, затоа што собравме два и пол милиони гласачи, два и пол милиони луѓе ни веруваа денеска“, истакна досегашниот премиер Виктор Орбан.
По историската победа врз Орбан, унгарскиот политички аналитичар Булчу Хуњади рече дека победничката партија Тиса на Петер Маѓар теоретски може да прави што сака со своето мнозинство, но има „пречки во системот“.
„Значи, ова е историска победа за партијата Тиса. Тие имаат уставно мнозинство, па теоретски можат да прават што сакаат со своето мнозинство. Секако, постојат пречки во системот. Како, знаете, институциите ги водат луѓе кои се зацементирани на својата позиција со години, во зависност од институциите и во зависност од тоа кога се назначени. Но, многу лидери на институции, тие навистина не можат да ги отстранат од своите позиции“, рече Булчу Хуњади, аналитичар.
Според аналитичарите, придржувањето кон движењето „Да ја направиме Америка повторно голема“ на претседателот Доналд Трамп го гледаше Орбан како водечка светлина за тоа како да се користат популистичките политики за водење културни војни и да се користи силата на државата за поткопување на своите противници. Но, зачудувачкиот пораз на Орбан на овие избори сигурно ќе им го одземе ветерот од едрата на многу од овие националистички, популистички движења и ќе има големи импликации не само во Европа, туку и низ целиот свет.
Кристина Николова Кузмановски