Данските ученички Роња Зандер и Клое Матизен се големи корисници на социјалните мрежи.
-Користам Snapchat, Instagram и TikTok. Би рекла дека некои од моите омилени се веројатно Snapchat и Instagram, изјави Роња Зај.
Но, и двете се свесни за некои негативни страни на социјалните медиуми – од сајбер насилство до гледање графичка содржина.
-Само пред неколку месеци, еден човек беше застрелан во САД, а видеото беше насекаде на социјалните мрежи, а јас само отидов на училиште и тогаш го видов. Дури и за мене како млада личност, тоа беше многу ужасно и се чувствував навистина лошо, истакнува Клое Матизен.
Сега владата на нивната земја планира да го забрани пристапот до социјалните медиуми за сите под 15 години, зголемувајќи го притисокот врз платформите за големи технолошки компании, бидејќи расте загриженоста дека децата се премногу зафатени со дигитализиран свет, штетна содржина и комерцијални интереси.
Предлозите би им дале на некои родители – по специфична проценка – право да им дозволат на своите деца пристап до социјалните медиуми од 13-годишна возраст.
Таквата мерка би била меѓу најсеопфатните чекори досега преземени од страна на една влада на Европската Унија за ограничување на употребата на социјалните медиуми кај тинејџерите и помладите деца.
-Јас самата имам неколку пријатели кои ги познавам само преку интернет, и ако немав 15 години, немаше да можам да разговарам со тие пријатели, немаше да можам да се сретнам со нив. Исто така, едноставно наоѓаш работи што ти се допаѓаат или што сакаш да ги правиш или што навистина ги сакаш преку интернет, а ако не можам да го направам тоа, едноставно ќе бидам толку тажна, вели Роња Зандер, 15-годишна ученичка во данско училиште.
-Значи, да, дефинитивно ја гледам лошата страна на социјалните медиуми. Но, мислам дека не е одговорност на младите да се осигурат дека нема лоши работи на интернет. Тоа се луѓето што го создадоа, владата, тие треба да го регулираат она што ние младите го гледаме, додава Клое Матизен-15-годишна ученичка во данско училиште.
Минатиот месец, данската министерка за дигитални работи, Каролина Стејџ, објави дека постигнале договор за забрана на пристап до социјалните медиуми за лица под 15 години.
Стејџ вели дека забраната нема да стапи на сила веднаш – сè уште има процес на консултации и неколку читања во парламентот пред да стане закон. Можеби до „средината до крајот на следната година“, вели таа.
-Во премногу години, им дадовме на платформите на социјалните медиуми слободна игра во собите за игра на нашите деца. Немаше ограничувања. Кога одиме во градот навечер, има обезбедување кое им ја проверува возраста на младите за да се осигураат дека никој малолетник нема да влезе на забава на која не треба да биде. Во дигиталниот свет, немаме обезбедување, а дефинитивно ни треба, вели Каролина Стејџ- данска министерка за дигитални работи.
Данските власти сè уште не откриваат точно како би се спроведувала таквата забрана.
Но, минатиот месец, данското министерство за дигитални работи откри планови за „дигитален паричник за идентитет“ што ќе биде достапен напролет 2026 година.
Апликацијата ќе има сертификат за возраст за да се осигури дека корисниците ги почитуваат ограничувањата за возраст на социјалните медиуми, соопшти министерството.
Многу технолошки платформи веќе им забрануваат на децата пред тинејџерските години да се регистрираат. Сепак, Стејџ вели дека околу 98% од данските деца под 13 години имаат профили на барем една платформа за социјални медиуми, а речиси половина нив се под 10 години.
Изјава шестта Каролина Стејџ- данска министерка за дигитални работи
-Нешто под 50 проценти од сите деца пред десетгодишна возраст имаат барем еден профил на социјалните мрежи на платформа за социјални медиуми. А пред 13-годишна возраст, тоа е речиси, мислам дека е 98 проценти. Значи, едно е што зборуваат, а друго е што прават или не прават, и затоа мора да направиме нешто политички, истакнува шестта Каролина Стејџ- данска министерка за дигитални работи.
Данскиот потег би следел по „првата светска“ забрана на социјалните медиуми во Австралија за деца под 16 години. Од 10 декември, Facebook, Instagram, Kick, Reddit, Snapchat, TikTok, X и YouTube ќе се соочат со казни до 50 милиони австралиски долари (33 милиони долари) ако не преземат разумни чекори за отстранување на сметки на австралиски деца помлади од 16 години.
Многу влади се борат со начини за ограничување на штетните последици од онлајн технологиите – Малезија, Франција, Грција, Романија и Нов Зеланд, исто така, разгледуваат можност за поставување минимална возраст за социјалните медиуми.
-Мислам дека е добра идеја. Мислам дека не сфативме што правиме кога им дадовме на нашите деца телефон и социјални медиуми уште од кога имаа осум, десет години, и не мислам дека младите луѓе знаат што е нормално, а што не е нормално, вели Линија Педерсен, од Никобинг, Данска
Законот за дигитални услуги на ЕУ, кој стапи на сила пред две години, им забранува на децата помлади од 13 години да имаат сметки на социјалните медиуми како TikTok и Instagram, платформи за споделување видеа како YouTube и страници како Reddit и Discord, како и придружници на вештачка интелигенција.
Многу платформи на социјалните медиуми со години им забрануваат на лицата под 13 години да се регистрираат за нивните услуги.
Експертите велат дека ограничувањата, како оние што ги планира Данска, не секогаш функционираат. Посебно во делот на собирање податоци и нарушувањето на правата на младите луѓе.
-За мене, најголемиот предизвик се всушност демократските права на овие деца. Мислам дека е тажно што не се земаат повеќе предвид. Бидејќи социјалните медиуми, за многу деца, се она што беа радиодифузните медиуми за мојата генерација. Тоа беше начин за поврзување со општеството. Затоа мислам дека ова е за мене најголемиот предизвик, изјави Ан Мете Торхауге, вонреден професор, Оддел за комуникации, Универзитет во Копенхаген.
Оттука се покренува и прашањето дека предизвик е и видот на притисок што се врши врз родителите. Ако ова во основа зависи само од родителите да се осигурат дека децата под 13 години никогаш нема да пристапуваат до овие платформи, тоа според експртите само ќе им стави уште еден товар на овие родители кои се веќе преоптоварени.
К.К.