Постепената интеграција е техничка алтернатива на застојот во проширувањето, но фрустрациите кај земјите кандидати остануваат, вели поранешниот амбасадор во НАТО Нано Ружин во емисијата „Директно“. Европската Унија се обидува да најде нов модел за проширување во услови на променета геополитичка реалност по руската агресија врз Украина, оценува поранешниот македонски амбасадор во НАТО, Нано Ружин.

„Проширувањето е силна алатка на Европската Унија која се користи уште од нејзиното создавање, но периодот од 2004 година до денес се смета за неуспешен во однос на приемот на нови членки“, вели Ружин.

Според него, во 2022 година се судриле два различни концепта на проширување – традиционалниот, заснован на Копенхашките критериуми за земјите од Западен Балкан и Турција, и геополитичкиот пристап, преку кој Украина и Молдавија добија перспектива за побрзо приближување кон Унијата.

Ружин смета дека токму оваа состојба ја натерала ЕУ да бара ново решение преку постепена интеграција на земјите кандидати во европските институции и политики.

„Се бараше нова формула – постепено интегрирање. Тоа покажува желба за нови членки на ЕУ, но воедно претставува и техничка алтернатива за надминување на проблемите во кои се заглави Унијата“, нагласува Ружин.

Тој посочува дека земјите од Западен Балкан сакаат да бидат дел од овој процес, иако јавноста во регионот сè уште е разочарана од бавното темпо на европската интеграција. За Северна Македонија, според Ружин, секое понатамошно приближување кон ЕУ останува поврзано со исполнување на преземените обврски, вклучително и уставните измени.

Поранешниот амбасадор оценува дека постепеното вклучување во европските институции би можело да овозможи земјите кандидати да ги користат придобивките од Унијата уште пред полноправното членство, додека паралелно ги исполнуваат критериумите за пристапување.

Т.Д.

The post Ружин: Два концепта на проширување создадоа фрустрации на земјите од Западен Балкан appeared first on telma.com.mk.

Пратеничката на СДСМ, Славјанка Петровска, оцени дека задолжувањето од 260 милиони евра се носи во нетранспарентна постапка и предупреди дека средствата можеби нема да бидат искористени за развојни проекти.

„Во овие неколку дена откако законот беше предложен во Собранието по скратена постапка и во нетранспарентна процедура, мислам дека тие ќе бидат товар на граѓаните и нема да се употребат за она што се најавуваше, а тоа е развојни проекти“, рече Петровска.

Таа посочи дека реториката на власта околу намената на средствата постојано се менувала — од исплата на плати и пензии до развојни инвестиции.

„Од она што во законот може да се види, јас не гледам цврста определба дека новите 260 милиони евра ќе бидат искористени за развој, туку сметам дека тие се некоја сива зона која им е потребна на Министерството за финансии и власта“, изјави Петровска.

Пратеничката дополнително ја критикуваше министерката за финансии поради нејзиното отсуство од собраниската расправа.

„Отсуството на министерката за финансии и минатата недела и денеска ни дава за право да сметаме дека таа бега од одговорноста и од соочување“, додаде Петровска.

Т.Д.

The post Петровска: Министерката за финансии бега од одговорност за задолжувањето со нејзиното неприсуство appeared first on telma.com.mk.

Пратеникот на ВМРО-ДПМНЕ, Бојан Стојаноски, во емисијата „Директно“ изјави дека новото задолжување од 260 милиони евра е неопходно поради обврските што државата треба да ги сервисира во наредните години, обвинувајќи ја претходната власт за создавање на долговите.

„Во наредните две години ние како држава треба да вратиме 6 милијарди евра стари долгови, а од 2026 до 2030 година треба да вратиме 9 милијарди евра долгови кои се земени од претходната влада“, рече Стојаноски.

Тој посочи дека дел од средствата ќе бидат искористени за отплата на еврообврзницата земена во 2020 година, но и за капитални инвестиции.

„Поголем дел од овој заем ќе биде за потпирање и враќање на стариот долг. Во јуни треба да ја исплатиме втората транша од Еврообврзницата од 700 милиони евра која е земена во 2020 година, а дел од средствата ќе одат и за финансирање на капиталните инвестиции“, истакна Стојаноски.

Тој ги отфрли обвинувањата за нетранспарентност, наведувајќи дека и претходно задолжувањата се носеле по скратена постапка.

„Од 2020 до 2024 година се пристигнати 28 закони за задолжување и сите се пристигнати во скратена постапка. Овој закон не може да е нетранспарентен“, додаде Стојаноски.

T.Д.

The post Стојаноски: Новото задолжување е за враќање стари долгови и капитални инвестиции appeared first on telma.com.mk.

Македонија никогаш немала реална и јасна шанса за членство во Европската Унија, оцени поранешниот вицепремиер за европски прашања Ивица Боцевски во емисијата „Директно“.

Според него, во македонската јавност со години се наметнува погрешен наратив дека државата пропуштила „историски шанси“ за евроинтеграција, иако, како што вели, вистинска политичка одлука за прием на Македонија во ЕУ никогаш не постоела.

„Јас не верувам во пропуштени историски шанси за Македонија во делот на европската интеграција затоа што немавме шанса. Кога ЕУ ќе донесе политичка одлука една земја да стане членка, тогаш не постои ништо што може да го запре нејзиниот пат, дури и кога таа земја ќе почне да се однесува спротивно на препораките од Унијата“, изјави Боцевски.

Тој направи споредба со претходните проширувања на Европската Унија, посочувајќи дека земјите кои влегле во ЕУ во 2004, 2007 и 2014 година имале јасен политички консензус од Брисел за членство, нешто што, според него, Македонија никогаш не го добила.

Боцевски оцени дека вината не може целосно да се бара кај македонските политичари, бидејќи, како што рече, ниту еден лидер не би пропуштил вистинска можност државата да стане дел од Европската Унија.

„Можеме да им најдеме замерки на поранешните политичари и на Киро Глигоров, Бранко Црвенковски, Љубчо Ѓорѓиевски, Борис Трајковски, Ѓорѓи Иванов, Никола Груевски еве и на Зоран Заев меѓутоа зарем некој од нив би пропуштил шанса која ја има во нозете, ако би бил фудбалер да ја внесе Макеоднија во ЕУ, ни под разно. Би го изиграл тоа маестрално. Зборуваме за наши услови политичаришта. Друго е во премиер лига, но во наши услови тоа беа врвни политичари и уште се. Немаше Македонија шанса, ниту понуда од ЕУ за членство. Можеби во краткиот период од солунската агенда во 2003 година до францускиот референдум имаше момент“, објаснува Боцевски. 

Според него, единствениот период кога Македонија можеби имала извесен моментум за напредок кон ЕУ бил периодот по Солунската агенда во 2003 година, сè до францускиот референдум, по што процесот на проширување влегол во застој.

Т.Д.

The post Боцевски: Досега ниеден политичар немаше да ја пропушти шансата земјата да ја внесе во ЕУ ако таа беше дадена appeared first on telma.com.mk.

Mакедонија и по две години од формирањето на новата Влада останува заглавена во истиот круг на неисполнети ветувања, слаби реформи и нефункционални институции, oсобено во јавната администрација оцени поранешниот министер за одбрана Лазар Еленовски во емисијата „Директно“.

Според него раѓаните очекувале новата власт да донесе стабилност и конкретни резултати, особено во делот на реформите и евроинтеграциите, но според него, состојбата суштински не е променета.

„Седум години од претходната власт слушавме големи ветувања за европскиот пат, но тие избледнеа поради нереални очекувања и недостаток на резултати. Граѓаните очекуваа по изборите да се формира стабилна влада што ќе испорача реформи, но две години подоцна повторно ја гледаме истата приказна“, изјави Еленовски.

Тој оцени дека главниот проблем е слабата функционалност на институциите и недостигот на квалитетен кадровски капацитет во извршната власт.

„Министрите треба да бидат менаџери кои ќе испорачуваат резултати, а денес не гледаме производ, туку нефункционални институции и континуирана деградација на системот. Од независноста до денес институциите не напредуваат туку само слабеат“, рече Еленовски.

Еленовски се осврна и на состојбата во јавната администрација, посочувајќи дека политичките елити со години ја користат администрацијата за партиски интереси наместо за ефикасно функционирање на државата. Ако претходно во поранешната СФРЈ, државата имала околу 50 илјади вработени во јавниот сектор, денес има 150 илјади, а функционалноста воопшто и да не може да се спореди.

Т.Д.

The post Еленовски: Од независноста до денес, државните институции не напредуваат туку само слабеат appeared first on telma.com.mk.

Според Димче Велев, кој доаѓа од Здружението на пациенти со дијабетес нестабилно снабдување со медицински помагала, доцнења во тендери и недостиг на терапија се едни од најголемите проблеми.

„Кај нас состојбата е влошена. Имаме циклуси ‘добро-лошо’ од 2023 година. Добро е што инсулин има константно, но ништо друго не е стабилно. Веќе два месеца немаме сензори, а и оние 700–800 што се планирани се заглавени во тендерска постапка“, вели Велев.

Тој посочува дека проблемот не е само во процедурите, туку во одговорноста на институциите.

„Тендерот за сензори кој требаше да се распише во септември 2025 година беше објавен дури на 31 декември. Сега е април и сè уште немаме сензори. Не станува збор само за систем, туку за неодговорност и неказнивост. Никој не сноси последици за овие доцнења“, нагласува Велев.

Т.Д.

The post Велев: Веќе два месеци пациентите со дијабетес немаат сензори – тендерот требаше да се распише во септември, а се распиша на 31 декември минатата година appeared first on telma.com.mk.

Според Весна Алексовска, oд Здружението на пациенти со ретки болести пациентите со ретки болести со години се соочуваат со доцнења во терапиите, административни проблеми и несигурност во системот, и покрај обидите за подобрување на програмата и буџетот.

„Програмата за ретки болести е од 2009 година. Тогаш имаше само три пациенти за една болест. Се направија напори со средства од акцизи на цигари да се зголеми буџетот и да се воспостави регистар, но и тогаш лековите доцнеа поради ненавремени тендери и пациентите остануваа без терапија по еден до два месеца“, вели Алексовска.

Таа нагласува дека проблемот не е само во институциите, туку и во нефункционалниот систем кој мора да се промени.

„Наше право е да зборуваме, а не да молчиме, бидејќи секогаш кога молчиме ние сме на маргините. Оваа година решивме да не молчиме – дали доцни терапијата два дена или две недели, мора да се зборува. Ни треба подобар здравствен систем, бидејќи семејствата се под постојан стрес дали ќе има терапија. Ако не се реагира, ризикот е на пациентите“, додава таа.

Т.Д.

The post Алексовска: Доста молчевме, мораме да зборуваме кога нема терапија за ретки болести appeared first on telma.com.mk.

И покрај зголемениот буџет и најавените подобрувања, пациентите со канцер сè уште се соочуваат со недостиг на лекови и административни пречки.

„Во 2025 година направивме голема промена во однос на зголемен буџет на клиниката и конзилијарното одлучување, меѓутоа како се приближуваше март месец ни стана јасно дека ќе имаме проблем со одредени лекови. Оваа година бројот на лекови што недостасуваат е мал, но проблемите се различни. 2025 година нè научи дека парите за нас не се решение во Македонија, поради начинот на набавка на лекови и нефункционалниот систем“, изјави Ана Марјановиќ од Здружението на лица од онкологија.

Таа нагласува дека без функционална комуникација меѓу институциите и јасен регистар на пациенти, проблемите ќе продолжат да се повторуваат.

„Ние сме во ситуација на онкологија каде чекаме одреден лек да стигне, нарачан од клиниката, но тој не е доставен и постојано се вртиме во истите кругови. Додека институциите меѓусебно не почнат да комуницираат, ние постојано ќе се соочуваме со исти проблеми. Џабе ни е системот ако не почнеме да го градиме од почеток и ако не се воспостави регистар на пациенти“, вели Марјановиќ.

Т.Д.

The post Maрјановиќ: На онколошките пациенти им е потребен функционален систем, а не со години да се вртиме во круг со исти проблеми appeared first on telma.com.mk.

Недостиг на терапија, доцнење на тендери и административни процедури – ова е реалноста со која се соочуваат пациентите со хемофилија, но и лицата со онколошки, ретки болести и дијабетес. Во емисијата „Директно“ претставници на пациентските здруженија посочија дека системските слабости директно се одразуваат врз нивното здравје и квалитет на живот.

Цветанка Наќеска од здружението на лица со хемофилија вели дека состојбата со терапијата не само што не се подобрила, туку дополнително се влошила во последните две години.

„Од мој личен аспект, од 2025 година како да стагниравме и како државата да не најде воопшто разбирање ние да имаме терапија. Таа година ја поминавме многу тешко – фирмата која го доби тендерот не ја испорача потребната количина, а за тоа никој не сноси одговорност, ниту пак добивме објаснување. Факторот 8 не беше испорачан, се надевавме на нов тендер, но тоа не се случи. Живеевме со алтернативни решенија, далеку од услови за нормален живот“, изјави Наќеска.

Проблемите продолжиле и во 2026 година, со нови доцнења и неизвесност околу набавките.

„И оваа година се соочуваме со истото – тендерот беше распишан доцна, процедурите се одолговлекуваат, има жалби и сè уште не знаеме дали договорите се потпишани за да има редовно снабдување. Како здружение знаеме што ни треба – зад нас стојат светски и европски организации и бараме современа, иновативна терапија, а не секогаш најевтината опција“, нагласи таа.

Дополнителен апсурд, според Наќеска, е и тоа што донација обезбедена преку Светската здравствена организација сè уште не е ставена во функција.

„Донацијата ја добивме на 10 март и таа се наоѓа во Институтот за трансфузиона медицина. Мислевме дека за неколку дена ќе имаме терапија, но тогаш почнаа административните пречки – институциите почнаа да бараат документи. Излегува дека институциите повеќе ‘се грижат’ за нас отколку ние самите, иако ние ја обезбедивме донацијата“, додаде Наќеска.

Пациентските организации прашуваат дали проблемот е во недостиг на лекови, нефункционален систем или отсуство на одговорност, и апелираат институциите да покажат поголема ефикасност, бидејќи, како што велат, цената на доцнењата ја плаќаат пациентите.

Т.Д.

Maрјановиќ: На онколошките пациенти им е потребен функционален систем, а не со години да се вртиме во круг со исти проблеми

The post Наќеска: Ја добивме донацијата во март, се израдувавме дека ќе ја примиме терапијата, но се уште не ја добиваме поради административни пречки appeared first on telma.com.mk.

Виктор Митевски од ЗМАИ посочува дека како отворена економија, Македонија е силно зависна од глобалните текови, не само во енергетиката, туку и во повеќе економски сектори.

„Ние како отворена економија во Европа зависиме не само од енергенсите од Украина и Русија, туку и од многу други економски гранки. Околу 80 отсто од трговијата со нафта и гас поминува преку Ормутскиот теснец, што дополнително ја зголемува неизвесноста“, вели Митевски.

Тој нагласува дека и покрај кризата, Владата не треба да ги стопира капиталните инвестиции.

„Владата во ниту еден момент не треба да ги запре инвестициите во инфраструктурата. Прашањето е од каде да се обезбедат средства. Имаме системска корупција со која мора да се соочиме, а кратењето на непотребните трошења може да обезбеди одреден фискален простор, кој можеби нема целосно да ја реши кризата, но ќе помогне во нејзино ублажување“, додава Митевски.

Т.Д.

The post Митевски: Да се направи фискален простор преку кратење на непотребни трошења appeared first on telma.com.mk.