По повод Светскиот ден за борба против сушта, експертите предупредуваат дека големите сушни периоди и високите температури сериозно го намалуваат земјоделското производство во Македонија. Тоа ја анметнува потребата за поефикасно управување со водата и нови  поотпорни производствени практики за да се намалат последиците. 

Се почестите сушни периоди, високите температури и намалените врнежи сериозно го загрозуваат земјоделството во Македонија, каде земјоделското земјиште зафаќа речиси половина од територијата на државата.

Од Центарот за климатски промени посочуваат дека најголем ризик од суша има во Североисточниот, Скопскиот, Вардарскиот, Пелагонискиот и Југоисточниот регион, а посебно чувствителни се  Скопската, Штипската котлина и Овчеполието.

Во овие области последиците од климатските промени веќе се чувствуваат преку намалени приноси и  недостиг на вода, што директно се одразува врз производството на храна, приходите на земјоделците и локланата  економија.

• „Сушата останува еден од најсериозните предизвици на современите климатски промени, кој бара координиран, навремен и интегриран одговор на сите нивоа на управување. Неопходно е зајакнување на институционалните и локалните капацитети за проценка на ризиците и стратешко планирање  и обезбедување   финансиски средства за спроведување на мерки за адаптација кон климатските промени“, велат од Центарот за климатски промени. TELOP 

Според климатските проекции, до крајот на векот температурата во земјава може да порасне за 5 степени Целзиусови, летните врнежи да се намалат за 40 проценти, а бројот на летни денови да се зголеми за дополнителни 50 до 60 дена годишно, укажуваат од Германското друштво за меѓународна соработка (ГИЗ).

• „Во услови на намалени и лошо распределени врнежи, повисоки температури и подолги сушни периоди, потребно е поефикасно користење на водата и воведување производствени практики кои ќе бидат поотпорни на суша и екстремни временски услови“, соопштија од ГИЗ. ТЕЛОП 

Со поддршка на германската Влада, ГИЗ и Факултетот за земјоделски науки и храна отворија експериментално поле во Долно Лисиче, каде што се тестираат различни методи за справување со климатските ризици.  Експертите заклучуваат дека иднината на земјоделството ќе зависи од поврзувањето на науката, теренските истражувања и институционалната поддршка, со цел намалување на последиците од сушата и зголемување на отпорноста на секторот.

Емилија Мисирлиевски 

The post Сушата се  поголем ризик за земјоделството во Македонија, потребни итни мерки за адаптација на климатксите промени   appeared first on telma.com.mk.

Турската компанија за производство на автомобилски делови „Џаво Отомотив“ ќе гради фабрика во индустриската зона во Тетово.

Се работи за браунфилд инвестиција, а според планот до 2030 година треба да се вложат околу 20 милиони евра.

При тоа, целокупното производство на контролни кабли од Турција и Словачка ќе се пресели во Македонија.

Во меѓувреме, уште се чека на најавената нова стратегија за привлекување странски инвестиции, кои инаку лани се намалија за дури 60 отсто споредено со 2024 година.

The post „Џаво Отомотив“ ќе гради фабрика во индустриската зона во Тетово appeared first on telma.com.mk.

Народната банка ја зголеми основната каматна стапка од 4 на 4, 25 отсто.  Од ова зависи какви ќе бидат каматите на кредитите, но и на депозитите на деловните банки. Ваквото затегање на монетарната политика всушност треба да донесе поскапи кредити. Сепак, Гувернерот Славевски уверува дека  веднаш нема да се почувствуваат последиците. За колку би било зголемувањето од кога,  конкретно не можеше да одговори, со образложение дека сега секоја банка самостојно ќе одлучува.

Мерките на монетарната политика како што е оваа делуваат со временско задоцнување, така што прецизен одговор на тоа што на краток рок може да се случи во овој момент не можеме да дадеме, изјави гувернерот на Народната банка,  Трајко Славевски. 

По јавната дебата помеѓу гувернерот Славевски и министерката за финансии Кочоска дали и кој може да делува на банкарските провизии, откако дел од банките најавија дека ќе ги зголемат, Славевски тврди дека неговата комуникацијата со банкарите и со финансии не се нарушила.

Тврди дека неговата реакција за ваквите најави била поради тоа што смета дека сега не е време за зголемување на надоместоците,  затоа што приходите на банките биле стабилни. Најави дека се разговара за можно законско решение со кое дел од банкарските услуги би биле бесплатни, по примерот на Хрватска.

Од друга страна укажуваме и на можноста по примерите на некои земји како Хрватска која што еве веќе пред точно една година донесе закон со кој што го олесни дел од банкарските услуги., од областа на платниот промет, со закон се определени да бидат бесплатни. Како што се услугите за отворање,  водење на платежните сметки. Понатаму услугите за мобилно и интернет банкарство, додава Славевски

Потегот на НБРМ за зголемување на основната камата,  доаѓа по одлуката на Европската централна банка да ја зголеми референтната камата прв пат по 2023 година.

Оваа одлука на домашната централна банка може да се смета како инфлаторна мерка. Анализите покажале дека и покрај тоа што има благо олабавување на инфлацијата, сепак се уште постои опасност од ценовни притисоци.

Ирена Чачкова

The post Поскапуваат кредитите? НБРМ ја крена основната камата, на потег се банките appeared first on telma.com.mk.

Македонија има една од најниските стапки на инфлација споредено со земјите од регионот и тоа во екот на најголемата енергетска криза, смета премиерот Христијан Мицкоски. Тој вели дека Владата е во постојан контакт со сопствениците на трговските ланци и со откупувачите на земјоделските производи со цел да не се дозволат нефер трговски практики, што од една страна претставува заштита на земјоделците, а од друга овозможува контрола на инфлацијата.

„Инфлацијата сега, како резултат на оваа криза е 4,5 – 4,7%, а тогаш, пред 4 години, беше 19-20-21-22%. Таа е разликата. Повторно, 3:1. Бидејќи гледам дека некои ја цитираат инфлацијата која што при една изјава јас реков дека е една од најниските во регионот, јас стојам позади тоа. Една од најниските во регионот и тогаш кажав и сега ќе кажам. Да речеме, годишната инфлација во Грција е над 5%, во Бугарија и Романија е двоцифрен број проценти, во Хрватска е исто така над 5%, Косово е близу до двоцифрен број на проценти. Единствени земји во регионот кои што имаат помеѓу 3,5 и 4% се Србија и Албанија“, рече премиерот Христијан Мицкоски.

Инфлацијата во мај беше 4,8 проценти, но според индексот на цени на мало токму земјоделските производи бележат најголем скок на цените на годишно ниво од 6,7%. Земјоделците алармираат дека откупувачите и трговците се тие коишто најмногу заработуваат на сметка на нивниот труд и дека многу е голема разликата меѓу откупните цени на земјоделските производи и износот што го плаќа крајниот потрошувач.

Мирјана Јовеска

The post Македонија е меѓу земјите од регионот со најниска стапка на инфлација – вели Мицкоски appeared first on telma.com.mk.

НБРМ ја зголеми основната каматна стапка за 0,25 процентни поени и сега од 4 ќе биде 4,25 отсто. Од оваа камата зависат какви ќе бидат каматните стапки на кредитите но и на депозитите.

Според гувернерот Трајко Славевски одлуката е донесена поради економските последици од геополитичките случувања и неизвесноста околу темпото на целосната стабилизација на тековите што и понатаму создава ризици. Опстојуваат и притисоците врз инфлацијата, поради што на последниот состанок на ЕЦБ, каматните стапки се зголемија за 0,25 п.п..

Ова  зголемување ќе се прелеее  кај каматите на депозитите и кредитите откако секоја банка поединечно ќе направи анализи.

Во однос на банкарските провизии за кои што Славевски бараше реакција од Министерството за финансии, откако дел од поголемите банки најавија дека ќе ги зголемат надоместоците, сега откри дека се преговара за законско решение со кое би биле бесплатни некои банкарски услуги по примерот на други земји.

Сепак ова законско решение треба да го предложи Министерството за финансии.

Иако не секогаш имаат исто мислење гувернерот тврди дека односите со банкарите и со министерката Димитриеска – Кочосказа се добри.

The post Поскапуваат кредитите? НБРМ ја качи основната каматна стапка appeared first on telma.com.mk.

Грчките власти преземаат мерки за намалување на гужвите и забрзување на протокот на патници на копнените гранични премини, во услови на зголемен сообраќај и примена на новиот систем за влез-излез , кој вклучува и биометриска регистрација на државјани од трети земји.

На ова се осврна заменик-министерот за внатрешни работи на Грција, надлежен за регионите Македонија и Тракија, Константинос Гиулекас, кој на конференција за туризам истакна дека се разгледуваат привремени решенија за олеснување на преминувањето на границите, јави МИА.

Меѓу мерките е поставување модуларни контролни пунктови на граничниот премин Евзони, со што една сообраќајна лента се проширува во две, со цел да се намали времето на чекање. Воедно се најавуваат и активности за модернизација на инфраструктурата на преминот, која засега се спроведува во фази.

Во однос на системот за биометриска регистрација, тој нагласи дека европската регулатива овозможува привремено и делумно суспендирање на неговата примена во периоди на зголемен сообраќај, практика што, како што рече, веќе се применува.

The post Грција со мерки за намалување на гужвата на границата со Македонија appeared first on telma.com.mk.

Прометот од продажбата на услугите е намален за 1,8 отсто во првото тримесечје од 2026 година во однос на истото тримесечје претходната година, соопшти Државниот завод за статстика.

Во првото тримесечје од 2026 година, во однос на истото тримесечје од 2025 година, најголемо зголемување на прометот во услугите од 5,5 отсто има во секторот Објекти за сместување и сервисни дејности со храна, а најголемо намалување од 4,8 проценти во секторот Трговија на големо и трговија на мало; поправка на моторни возила и мотоцикли.

The post Намален прометот од продажба на услугите appeared first on telma.com.mk.

За една деценија трговската размена меѓу Македонија и Швајцарија двојно се зголемила, од 83 на 173 милиони евра, покажуваат податоците од Државниот завод за статистика. Но, јасно е дека можностите се многу поголеми, особено ако се земат предвид блиските билатерални и економски односи меѓу двете земји и секако, големата македонска дијаспора таму.

Дополнително, покрај економската поддршка растат и швајцарските инвестиции, со над 100 компании кои работат во земјава. Тоа доведе до потреба да се основа и SwissCham Северна Македонија, комора која вклучува 69 компании основачи и е поддржана од Швајцарската амбасада.

Интервју со амбасадорот на Швајцарија во Македонија, Кристоф Зомер.

The post „Бизнис објектив“: Како да се зголеми економската соработка меѓу Македонија и Швајцарија? appeared first on telma.com.mk.

Најавите за мировен договор помеѓу САД и Иран влеваат оптимизам кај домашните експерти за постепено намалување на притисокот врз светската економија. Евентуалното смирување на тензиите на Блискиот Исток би можело да донесе смирување на пазарите и ценовните шокови. Сепак, предупредуваат дека се уште не е време за голема еуфорија, затоа што искуствата покажале дека кај малите економии, како македонската ефектите од глобалните кризи најчесто пристигнуваат со задоцнување.

Но, треба да знаеме дека и она што се случуваше до сега нестабилноста која постоеше остави определени лузни на нашата економија. Имавме зголемување на цените на енергенсите, дел од увозните производи имаше најавено и се уште ќе има тие се со одложено влијание зголемување на определени цени за определени производи кои ги увезуваме. Затоа што ефектот ценовен доаѓа со задоцнување. Вие сте набавиле пред еден месец стигнува сега и таа може да биде со повисока цена. Има, лузни по економијата, по трговијата по увозот извозот и така натаму. Имаме и лузни по буџетот, изјави за Телма универзитетскиот професор Борче Треновски.

Премиерот Мицксоки пак е убеден дека во овој период државата успешно се справува со кризата.

Така што ако овој договор помеѓу САД и Иран е финален и конечен тогаш можеме да бидеме прилично среќни како се справивме не очајувавме,  не свикуваме панични прес- конференции, туку работевме и еве дојдовме до оваа цел, изјави премиерот Христијан Мицкоски

Со најавата за мировен договор падна и цената на нафтата на светските берзи. Па така се движи нешто над 80 долари за барел.

Но, домашните експерти освен што предупредуваат на претпазливост, апелираат дека она што требна да го научиме од ваквите кризи е како да се заштитиме од ненадејни случувања кои можат да нанесат сериозен удар врз економијата, нагласувајќи дека мора да се насочиме кон зголемено производство – особено на храната.

Ирена Чачкова 

The post Мировниот договор САД – Иран носи надеж, но рано e за еуфорија appeared first on telma.com.mk.

Од полноќ ќе важат нови цени на горивата, соопшти Регулаторната комисија за енергетика. Иако во просек цените на нафтените деривати се намалуваат за 0,10 проценти, бензините и дизелот поскапуваат, додека екстра лесното масло за домаќинство и мазутот поевтинуваат.

ЕУРОСУПЕР БС-95 ќе се продава за 87,5 денари за литар, а ЕУРОСУПЕР БС-98 за 90 денари.

Цената на дизелот ќе изнесува 87,5 денари за литар, што е за половина денар повеќе од досега. Од друга страна, екстра лесното масло за домаќинство поевтинува за 2,5 денари и ќе чини 86,5 денари за литар.

Намалување има и кај мазутот, чија нова цена ќе биде 46,223 денари за килограм.

Од ноќеска престанува да важи и владината мерка за пониска акциза и кај бензинот и дизелот од 2 денари. A веќе не важи ниту попустот од ОКТА.

Еве ги новите малопродажни цени на нафтени деривати кои ќе се применуваат од 16.06.2026 година

The post Од полноќ ќе важат нови цени на горивата, соопшти Регулаторната комисија за енергетика appeared first on telma.com.mk.